1 grudnia.html



1 grudnia jest 335. (w latach przestępnych 336.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 30 dni.

edytuj Święta

• imieniny: Aleksander, Ananiasz, Antoni, Blanka, Długomił, Edmund, Eligia, Eligiusz, Florencja, Godzisław, Gosław, Gosława, Jan, Natalia, Prokul, Rudolf, Rudolfa, Rudolfina, Sobiesław i Sobiesława.
• Czad – Festiwal Wolności i Demokracji
• Portugalia – Święto Odnowienia Niepodległości, Dzień Młodzieży
• Republika Środkowoafrykańska – Święto Republiki
• Rumunia – Rocznica Zjednoczenia Siedmiogrodu i Rumunii
• ONZ – Światowy Dzień AIDS^[1]
• Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[2],^[3]
  • św. Edmund Campion i św. Robert Southwell ( męczennicy,kapłani i Towarzysze, † XVI-XVII )
  • św. Eligiusz (biskup)
  • bł. Jan z Vercelli (zakonnik)
  • św. Rudolf Sherwin (†1581)
  • św. Tudwal (†564)

edytuj Wydarzenia w Polsce

Szachownica lotnicza lotnictwa polskiego według wzoru z 1918

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
1 grudnia

• 1338 – warszawski kościół św. Jana: sędziowie papiescy ogłosili pozew w sprawie zatargu między królem Polski Kazimierzem Wielkim a Zakonem krzyżackim o Ziemię Chełmińską i Dobrzyńską. W dokumencie umieszczono pierwszy oficjalny opis Warszawy.
• 1469 – na Sejmie w Piotrkowie wielki mistrz Henryk VI Reuss von Plauen złożył hołd lenny Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.
• 1810 – Stanisław Kostka Zarzecki został prezydentem Krakowa.
• 1830 – założono Klub Patriotyczny.
• 1848 – Kolej Warszawsko-Wiedeńska została doprowadzona do Częstochowy.
• 1857 – została uruchomiona latarnia morska Świnoujście.
• 1918 – PSL Lewica połączyło się z PSL Piast.
• 1918 – szachownica lotnicza stała się oznaką polskiego lotnictwa wojskowego.
• 1921 – firma Radjopol jako pierwsza w kraju rozpoczęła produkcję lamp elektronowych.
• 1939 – okupacyjne władze niemieckie w Warszawie wydały rozporządzenie o noszeniu przez wszystkich Żydów opasek z gwiazdą Dawida.
• 1944 – ukazał się pierwszy numer Polskiej Kroniki Filmowej.
• 1945 – ludność Grójca zaatakowała miejskie więzienie, by odbić więźniów politycznych, co spotkało się z ostrą reakcją UB i rozgłosem na terenie kraju.
• 1946 – powstała Szkoła Inżynierska w Szczecinie.
• 1949 – powstała Politechnika Białostocka.
• 1963 – w zakładach mechanicznych Ursus wyprodukowano 100. tysięczny ciągnik.
• 1964 – Wrocław: powstał pierwszy w kraju zakład informatyczny ZETO.
• 1968 – paprykarz szczeciński otrzymał znak jakości Q.
• 1970 – Kazimierz Górski został selekcjonerem reprezentacji narodowej.
• 1971 – ukazał się pierwszy numer dziennika regionalnego Echo Dnia.
• 1977 – otwarto Tor Poznań.
• 1980 – premiera filmu Tango ptaka.
• 1980 – władze radzieckie przekazały generałom Tadeuszowi Hupałowskiemu i Franciszkowi Puchale plany inwazji na Polskę, pod pretekstem manewrów Układu Warszawskiego.
• 1982 – władze rozwiązały ZASP.
• 1986 – premiera filmu Tanie pieniądze.
• 1989 – premiera filmu Ostatni prom.
• 1993 – zainaugurowała działalność Katolicka Agencja Informacyjna.
• 1995 – Władysław Bartoszewski został odznaczony Orderem Orła Białego.
• 2008 – w Poznaniu rozpoczęła się Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu.

edytuj Wydarzenia na świecie

• 1607 – wykonano pierwszy wyrok śmierci w brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej. Radny George Kendall z Jamestown, pierwszej stałej osady kolonistów angielskich, został rozstrzelany za szpiegostwo na rzecz Hiszpanii.
• 1640 – Portugalia uzyskała niepodległość od Hiszpanii.
• 1764 – oddano do użytku Pałac Królewski w Madrycie.
• 1783 – Jacques Alexandre Charles i Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem, a pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem.
• 1804 – Napoleon Bonaparte wziął ślub z Józefiną de Beauharnais.
• 1821 – Dominikana zadeklarowała niepodległość.
• 1822 – Piotr I koronowany cesarzem Brazylii.
• 1887 – Arthur Conan Doyle opublikował nowelę Studium w szkarłacie, w której po raz pierwszy pojawił się Sherlock Holmes.
• 1913 – Ford Motor Company wprowadziło pierwszą ruchomą linię montażową.
• 1913 – otwarto metro w Buenos Aires.
• 1913 – zlikwidowano Republikę Krety. Grecy formalnie przejęli kontrolę nad wyspą.
• 1914 – założono firmę motoryzacyjną Maserati.
• 1918 – proklamowano niepodległość Islandii (od Danii).
• 1918 – utworzono Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców.
• 1918 – proklamowano powstanie zjednoczonej Rumunii, do której włączono Siedmiogród, Banat i Bukowinę.
• 1923 – Włochy: runęła zapora wodna Gleno na rzece Dezzo w prowincji Bergamo. Zginęło 350 osób.
• 1925 – podpisano układ w Locarno.
• 1927 – wprowadzono do sprzedaży forda Model A w cenie 395 dolarów.
• 1931 – na mocy Statutu Westminsterskiego Kanada uzyskała suwerenność nominalną.
• 1936 – odsłonięto Łuk Triumfalny w Bukareszcie.
• 1943 – II wojna światowa: zakończyła się konferencja teherańska.
• 1953 – ukazał się pierwszy numer Playboya.
• 1955 – Montgomery (Alabama): Rosa Parks została aresztowana za odmowę ustąpienia miejsca w autobusie białemu mężczyźnie.
• 1958 – 92 uczniów i 3 zakonnice zginęły w pożarze szkoły katolickiej w Chicago.
• 1959 – Waszyngton: podpisano Traktat Antarktyczny.
• 1964 – Malawi, Malta i Zambia zostały przyjęte do ONZ.
• 1967 – oddano do użytku Tunel San Bernardino w Szwajcarii.
• 1970 – odbył się ślub Mariny Vlady i Włodzimierza Wysockiego.
• 1974 – 92 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 727 linii TWA, lecącego z Indianapolis do Waszyngtonu.
• 1977 – Watykan: papież Paweł VI przyjął na audiencji Edwarda Gierka.
• 1981 – 180 osób zginęło, gdy samolot MD-81 jugosłowiańskich linii Inex Adria Aviopromet rozbił się w górach na Korsyce.
• 1982 – Felipe González został premierem Hiszpanii.
• 1982 – ukazał się Thriller, drugi solowy album Michaela Jacksona i najlepiej sprzedający się album wszech czasów.
• 1985 – mieszkańcy Liechtensteinu w referendum wypowiedzieli się przeciwko równouprawnieniu kobiet.
• 1989 – Jan Paweł II przyjął na audiencji Michaiła Gorbaczowa.
• 1990 – brytyjscy i francuscy robotnicy połączyli prace, tworząc tunel pod Kanałem La Manche.
• 1990 – został obalony prezydent Czadu Hissène Habré.
• 1991 – oficjalna proklamacja niepodległości Ukrainy.
• 2006 – Felipe Calderón został prezydentem Meksyku.
• 2006 – został aresztowany czeski seryjny morderca Petr Zelenka.
• 2007 – Zhang Zilin jako pierwsza Chinka została Miss Świata.
• 2009 – w Unii Europejskiej zaczęły obowiązywać ustalenia traktatu lizbońskiego.

edytuj Urodzili się

• 1081 – Ludwik VI Gruby, król Francji (zm. 1137)
• 1083 – Anna Komnena, bizantyjska pisarka (zm. po 1148)
• 1415 – Jan Długosz, polski duchowny katolicki, historyk, kronikarz, dyplomata, arcybiskup lwowski (zm. 1480)
• 1716 – Étienne Maurice Falconet, francuski rzeźbiarz (zm. 1791)
• 1728 – (jesienią 1727 lub 26 października) Jędrzej Kitowicz, polski duchowny katolicki, pamiętnikarz (zm. 1804)
• 1734 – Adam Kazimierz Czartoryski, książę, polski polityk, pisarz, marszałek Sejmu konwokacyjnego i Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego, komendant Szkoły Rycerskiej (zm. 1823)
• 1743 – Martin Heinrich Klaproth, niemiecki chemik, farmaceuta (zm. 1817)
• 1761 – Marie Tussaud, francuska artystka, założycielka Muzeum Figur Woskowych (zm. 1850)
• 1792 – Nikołaj Łobaczewski, rosyjski matematyk (zm. 1856)
• 1800 – Mihály Vörösmarty, węgierski pisarz (zm. 1855)
• 1844 – Aleksandra, królowa Anglii, żona Edwarda VII (zm. 1925)
• 1867 – Ignacy Mościcki, polski chemik, polityk, prezydent Polski (zm. 1946)
• 1869 – Eligiusz Niewiadomski, polski malarz, zabójca Gabriela Narutowicza (zm. 1923)
• 1883 – Luigi Ganna, włoski kolarz szosowy, zwycięzca Giro d'Italia (zm. 1957)
• 1884 – Karl Schmidt-Rottluff, niemiecki malarz, grafik, rzeźbiarz (zm. 1976)
• 1886 – Zhu De, chiński dowódca wojskowy, marszałek ChRL, polityk, przywódca Chin (zm. 1976)
• 1886 – Rex Stout, amerykański pisarz (zm. 1975)
• 1890 – Fred Hale, amerykański rekordzista długowieczności (zm. 2004)
• 1893 – Zofia Kozłowska-Budkowa, polska historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1986)
• 1893 – Ernst Toller, niemiecki pisarz (zm. 1939)
• 1896 – Gieorgij Żukow, radziecki dowódca wojskowy, marszałek ZSRR, polityk, minister obrony ZSRR (zm. 1974)
• 1907 – Eligia Bąkowska, polska tłumaczka (zm. 1994)
• 1910 – Zdzisław Gozdawa, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 1990)
• 1910 – Louis Slotin, kanadyjski fizyk, chemik, uczestnik Projektu Manhattan (zm. 1946)
• 1911 – Józef Pluta, funkcjonariusz organów bezpieczeństwa PRL
• 1912 – Minoru Yamasaki, amerykański architekt, projektant World Trade Center (zm. 1986)
• 1914 – Stanisław Łapot, polski polityk, wicepremier (zm. 1972)
• 1920 – Pierre Poujade, francuski polityk, laureat Nagrody Leninowskiej (zm. 2003)
• 1921 – Andrzej Wydrzyński, polski pisarz (zm. 1992)
• 1922 – Wsiewołod Bobrow, rosyjski piłkarz, hokeista na lodzie, reprezentant ZSRR w piłce nożnej i hokeju na lodzie (zm. 1979)
• 1923 – Jan Adamczewski, polski pisarz (zm. 1997)
• 1923 – Maurice de Bevere, belgijski rysownik, twórca postaci Lucky’ego Luke'a (zm. 2001)
• 1923 – Sante Graciotti, włoski literaturoznawca
• 1923 – Ferenc Szusza, węgierski piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Węgier (zm. 2006)
• 1925 – Władysław Piłatowski, polski polityk i działacz partyjny
• 1925 – Martin Rodbell, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
• 1926 – Irena Bołtuć, polska eseistka, krytyk teatralny, tłumaczka (zm. 2000)
• 1926 – Zbigniew Chmielewski, polski reżyser filmowy (zm. 2009)
• 1926 – Tadeusz Drewnowski, polski krytyk literacki, publicysta, żołnierz AK
• 1926 – Mieczysław Rakowski, polski dziennikarz, polityk, działacz komunistyczny, premier Polski, I sekretarz KC PZPR (zm. 2008)
• 1927 – Abby Mann, amerykański scenarzysta filmowy, twórca Kojaka (zm. 2008)
• 1928 – Zbigniew Rudnicki, polski prawnik, polityk, minister łączności (zm. 2000)
• 1929 – Alfred Moisiu, albański polityk, prezydent Albanii
• 1932 – Antun Šoljan, chorwacki pisarz (zm. 1993)
• 1935 – Woody Allen, amerykański reżyser filmowy, aktor
• 1936 – Igor Rodionow, rosyjski dowódca wojskowy, generał, polityk, minister obrony
• 1937 – Vaira Vīķe-Freiberga, łotewska polityk, prezydent Łotwy
• 1938 – Toni Schumacher, niemiecki piłkarz, bramkarz
• 1940 – Richard Pryor, amerykański aktor (zm. 2005)
• 1940 – Jan Śrutwa, polski duchowny katolicki, biskup zamojsko-lubaczowski, historyk, rektor KUL
• 1942 – John Crowley, amerykański pisarz
• 1944 – Pierre Arditi, francuski aktor
• 1944 – John Densmore, amerykański perkusista zespołu The Doors
• 1945 – Bette Midler, amerykańska piosenkarka, aktorka
• 1946 – Gilbert O'Sullivan, irlandzki piosenkarz
• 1947 – Alain Bashung, francuski piosenkarz, aktor (zm. 2009)
• 1948 – Jacek Petrycki, polski operator filmowy
• 1950 – Jerzy Goleniewski, polski basista zespołu Breakout (zm. 1989)
• 1951 – Aleksandr Panajotow Aleksandrow, bułgarski kosmonauta
• 1951 – Jaco Pastorius, amerykański basista jazzowy (zm. 1987)
• 1951 – Treat Williams, amerykański aktor
• 1952 – Janusz Gałek, polski poeta
• 1955 – Anna Zawadzka-Gołosz, polska kompozytorka
• 1957 – Jarosław Bauc, polski ekonomista, polityk, minister finansów
• 1958 – Candace Bushnell, amerykańska pisarka
• 1959 – Pascal Terry, francuski motocyklista (zm. 2009)
• 1960 – Carol Alt, amerykańska aktorka, modelka
• 1961 – Paweł Jaros, polski prawnik, polityk, rzecznik Praw Dziecka
• 1964 – Abdesslam Benabdellah, algierski piłkarz, bramkarz, reprezentant Algierii
• 1966 – Édouard Baer, francuski aktor, reżyser filmowy
• 1970 – Sarah Silverman, amerykańska aktorka
• 1971 – Greg Upchurch, amerykański perkusista grupy 3 Doors Down
• 1972 – Norbert Wójtowicz, polski historyk, teolog, publicysta
• 1976 – Tomasz Adamek, polski bokser, mistrz świata
• 1978 – Mat Kearney, amerykański muzyk, kompozytor i piosenkarz
• 1979 – Stephanie Brown Trafton, amerykańska dyskobolka
• 1985 – Alicja Rosolska, polska tenisistka
• 1986 – Bogumiła Barańska, polska siatkarka
• 2001 – Aiko, japońska księżniczka, córka następcy tronu księcia Naruhito

edytuj Zmarli

• 1018 – Thietmar, biskup Merseburga, kronikarz (ur. 975)
• 1135 – Henryk I Beauclerc, król Anglii, książę Normandii (ur. ok. 1068)
• 1241 – Izabela Plantagenet, cesarzowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, królowa Sycylii, żona Fryderyka II (ur. 1214)
• 1374 – Magnus Eriksson, król Szwecji i Norwegii (ur. 1316)
• 1433 – Go-Komatsu, cesarz Japonii (ur. 1377)
• 1455 – Lorenzo Ghiberti, włoski rzeźbiarz, złotnik (ur. ok. 1378)
• 1503 – Jerzy Bogaty, książę Bawarii-Landshut (ur. 1455)
• 1521 – Leon X, papież (ur. 1475)
• 1640 – Jerzy Wilhelm Hohenzollern, elektor Brandenburgii, książę Prus (ur. 1595)
• 1811 – Ludwik Szymon Gutakowski, polski polityk, szambelan królewski, marszałek Senatu, prezes Rady Stanu i Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (ur. 1738)
• 1825 – Aleksander I Romanow, cesarz Rosji, król Polski (ur. 1777)
• 1848 – Takizawa Bakin, japoński pisarz (ur. 1767)
• 1866 – George Everest, brytyjski geodeta (ur. 1790)
• 1896 – Stefan Szolc-Rogoziński, polski podróżnik, odkrywca, badacz Afryki (ur. 1861)
• 1914 – Alfred Thayer Mahan, amerykański admirał, historyk (ur. 1840)
• 1916 – Charles de Foucauld, błogosławiony, francuski duchowny katolicki, trapista, podróżnik, misjonarz (ur. 1858)
• 1918 – Margit Kaffka, węgierska pisarka (ur. 1880)
• 1928 – Arthur Gore, angielski tenisista, mistrz olimpijski, mistrz Wimbledonu (ur. 1868)
• 1928 – José Eustasio Rivera, kolumbijski pisarz (ur. 1888)
• 1934 – Siergiej Kirow, radziecki działacz komunistyczny (ur. 1886)
• 1942 – Leon Wachholz, polski lekarz, psychiatra, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1867)
• 1944 – Franciszek Pius Radziwiłł, książę, polski polityk, członek Tymczasowej Rady Stanu, dyrektor departamentu spraw politycznych (ur. 1878)
• 1947 – Aleister Crowley, angielski okultysta, mistyk, szachista, alpinista (ur. 1875)
• 1947 – Godfrey Harold Hardy, angielski matematyk (ur. 1877)
• 1952 – Vittorio Emanuele Orlando, włoski prawnik, polityk (ur. 1860)
• 1964 – J. B. S. Haldane, angielski genetyk, filozof (ur. 1892)
• 1964 – Włodzimierz Kaczmar, polski śpiewak operowy (bas), pedagog (ur. 1893)
• 1972 – Antonio Segni, włoski prawnik, polityk, premier i prezydent Włoch (ur. 1891)
• 1973 – Dawid Ben Gurion, izraelski polityk, premier Izraela (ur. 1886)
• 1975 – Hans Schweikart, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1895)
• 1981 – Raymond Rouleau, francuski reżyser filmowy (ur. 1904)
• 1982 – Kazimierz Ratoń, polski poeta (ur. 1942)
• 1984 – Jan Załęski, polski polityk, minister minister przemysłu spożywczego i skupu (ur. 1926)
• 1987 – James Baldwin, amerykański pisarz (ur. 1924)
• 1989 – Alvin Ailey, amerykański tancerz, choreograf (ur. 1931)
• 1989 – Qenan Toro, albański aktor (ur. 1931)
• 1990 – Sergio Corbucci, włoski reżyser filmowy (ur. 1927)
• 1991 – George Stigler, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1996 – Zofia Wasilkowska, polska prawnik, polityk, minister sprawiedliwości (ur. 1910)
• 1997 – Stéphane Grappelli, francuski skrzypek jazzowy (ur. 1908)
• 2003 – Carl Schenkel, szwajcarski reżyser filmowy(ur. 1948)
• 2004 – Fathi Arafat, palestyński lekarz, brat Jasera Arafata (ur. 1933)
• 2004 – Bernhard, książę Holandii, mąż królowej Juliany (ur. 1911)
• 2005 – Mary Hayley Bell, brytyjska pisarka, aktorka (ur. 1911)
• 2005 – Hermann Buchner, niemiecki pilot wojskowy, as myśliwski II wojny światowej (ur. 1919)
• 2005 – Jack Colvin, amerykański aktor (ur. 1934)
• 2005 – Werner Enders, niemiecki śpiewak operowy (tenor) (ur. 1924)
• 2005 – Rudolf Ströbinger, niemiecki pisarz, dziennikarz (ur. 1931)
• 2005 – Werner Weber, szwajcarski dziennikarz, literaturoznawca (ur. 1919)
• 2006 – Claude Jade, francuska aktorka (ur. 1948)
• 2007 – Angelo Conterno, włoski kolarz szosowy, zwycięzca Vuelta a España (ur. 1925)
• 2007 – Ken McGregor, australijski tenisista, mistrz Australian Open, French Open i Wimbledonu (ur. 1929)
• 2008 – Mikel Laboa, hiszpański piosenkarz (ur. 1934)
• 2008 – Krystyna Okazaki, polska japonistka, odznaczona Orderem Wschodzącego Słońca (ur. 1942)

Przypisy

|